De Nieuwe is de kunstkrant van Arti et Amicitiae.
Een krant geschreven door kunstenaars.
Alle afleveringen staan op het net, surf naar www.denieuwe.nl

nr. 22 Homo bulla est
De mens is maar een zeepbel, schreef Erasmus. Vijfhonderd jaar later zei John Lennon: ‘ Life happens, while you were making other plans’. Charles Bukowski zei kortweg: ’Shit happens’. Drie uitspraken die de betrekkelijkheid van het leven aardig samenvatten. Kunst over de dood kan niet veel meer dan verwijzen naar de kortstondigheid en betrekkelijkheid van ons bestaan. In Parijs was onlangs in het Grand Palais de installatie Personnes van Christian Boltanski te zien. In de ijzige monumentale hoge ruimte lagen als bloembollenvelden kwadraten met kleren en was het versterkte monotone geluid van hartslagen te horen. Boven elk veld hingen TL buizen die een kil neonlicht verspreiden. Het riep een naargeestige concentratiekampachtige sfeer op. Tussen de bergen oude kleren liepen de Parijzenaars keuvelend op weg naar de uitgang aan het Champs Elysee om misschien op een terras een glaasje Champagne te drinken. En dat is het verschil, het KZ had geen uitgang. Dat vrijblijvende aspect verandert het thema lijden en dood in een toeristische attractie. Hoe indrukwekkend ook geënsceneerd, eigenlijk is het thema: ‘ramptoerisme in de kunst’. Lekker even gruwelen en dan op zoek naar de volgende thrill. Misschien heeft Eli Wiesel wel gelijk toen hij zei: een roman over Auschwitsch gaat niet over Auschwitsch en als die wel over Auschwitsch gaat is het geen roman. Dit is een kernprobleem in de kunst. De dood is een onderwerp dat al impact heeft als het wordt gesuggereerd. Als de dood expliciet wordt behandeld bestaat het gevaar dat het melodrama wordt.

De meeste stukken en kunstenaarsbijdragen in dit nummer omcirkelen het thema. Wat doet een kunstenaar ermee? Fotograaf Koos Breukel maakte de naderende dood zichtbaar op het gezicht van Jan Wolkers. Er zijn kunstenaars die het raadsel van de dood weten op te roepen zonder dat duidelijk is hoe ze dat doen. Zoals in ‘Het Grote Gedicht’ van Sigurdur Gudmundson dat ooit te zien was in het Stedelijk Museum. Het bestaat uit drie piramiden van een meter hoog waar zwanenhalzen uit steken. En zoals in het werk van Gustav Metzger dat de feitelijkheid van een documentaire foto toont samen met een beeld van destructie: een hoop stenen als in een gebombardeerde stad. De recente werken van Pépé Smit gaan over dood en verval. Op een ervan kijkt een vrouw je angstig aan – haar gezicht half verborgen onder rottende herfstbladeren - alsof ze onder het ijs bekneld zit. Frank Lisser stelde uit jaargangen 1914 van het Franse tijdschrift Miroir een fotocollage over de Eerste Wereldoorlog samen. Fredie Beckmans bezocht in Turijn het graf van Cesare Lombroso die ooit beweerde dat het zich kunstzinnig uiten en de waanzin een en dezelfde erfelijke belasting waren.